به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین احمد واعظی شامگاه شنبه در جلسه اعضای پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر با آیت‌الله سید کاظم نورمفیدی اظهار کرد: امروز در حوزه‌های علمیه شاهد حضور گسترده فضلایی هستیم که در عرصه‌های مختلف علمی، پژوهشی و اجتماعی فعالیت می‌کنند و این ظرفیت علمی در مقایسه با دوران پیش از انقلاب اسلامی رشد چشمگیری داشته است.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم افزود: پیش از انقلاب اسلامی در کشور حدود ۲۴ دانشگاه و نهاد آموزش عالی فعال بود اما امروز شمار دانشگاه‌ها و نهادهای علمی کشور به حدود ۴۰۰ مجموعه رسیده است و تعداد استادان دانشگاه نیز از حدود چهار هزار نفر در آن دوران به جمعیت گسترده‌ای از استادان در رشته‌های مختلف افزایش یافته است.

وی ادامه داد: در فضای حوزه‌های علمیه نیز تحولات قابل توجهی شکل گرفته است و اگر پیش از انقلاب تنها شمار محدودی از چهره‌های حوزوی در عرصه عمومی و مسائل فکری و اجتماعی جامعه مورد خطاب بودند، امروز جمعیت بزرگی از اهل فضل به پژوهش و تولیدات علمی در حوزه‌های متنوع مشغول هستند و بخشی از این فعالیت‌ها به مسائل اجتماعی و نیازهای روز جامعه معطوف شده است.

واعظی این تحولات را از برکات انقلاب اسلامی دانست و گفت: رونق نهاد علم در کشور و توسعه ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه، حاصل معماری و پایه‌گذاری دو شخصیت بزرگ انقلاب اسلامی است و به ویژه حمایت‌های امام راحل و رهبر شهید انقلاب از نهاد علم کشور در شکل‌گیری اقتدار و سربلندی امروز جمهوری اسلامی نقش بسزایی داشته است.

تولید علم نباید به نقطه توقف تبدیل شود

وی با تأکید بر ضرورت عبور از مرحله افزایش کمی تولیدات علمی بیان کرد: هر دوره‌ای از رشد علمی کشور متناسب با دستاوردهای خود موجب خرسندی و امیدواری است اما نباید در همان مرحله متوقف شد و باید برای برداشتن گام بعدی، هدف‌های جدیدی را دنبال کرد.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم افزود: در مقطعی یکی از اهداف مهم نهاد علمی کشور، افزایش شمار مقالات علمی و ارتقای جایگاه ایران در نمایه‌های علمی بین‌المللی از جمله ISI و ISC بود و با حمایت‌هایی که صورت گرفت، رشد قابل توجهی در این زمینه به دست آمد و رتبه علمی کشور ارتقا یافت.

وی تصریح کرد: امروز جمهوری اسلامی ایران با وجود برخورداری از حدود یک درصد جمعیت جهان، بیش از دو درصد تولید علم جهان را به خود اختصاص داده است و این دستاورد، آورده‌ای مثبت و قابل توجه برای کشور محسوب می‌شود.

واعظی ادامه داد: در حوزه‌های علمیه نیز شرایط مشابهی شکل گرفته است و امروز مجموعه‌های علمی و پژوهشی متعددی در زمینه‌هایی همچون مباحث اعتقادی، کلامی، فلسفی، تطبیقی، اجتماعی و فقهی فعالیت می‌کنند و نیروهای علمی توانمندی برای پرداختن به موضوعات جدید و تولید دانش در اختیار حوزه قرار گرفته است.

پژوهش باید به حل مسئله گره بخورد

وی با بیان اینکه افزایش تولیدات علمی به تنهایی هدف نهایی نیست، اظهار کرد: حتی اگر تعداد مقالات علمی پژوهشی کشور بیش از دو برابر وضعیت موجود شود اما این تحقیقات به عرصه کاربرد و راهبرد پیوند نخورد، نمی‌توان آن را نقطه مطلوب و مقصد نهایی حرکت علمی دانست.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: حوزه‌های علمیه نیز با وجود برخورداری از مؤسسات و نهادهای علمی متعدد و تولید پژوهش‌های فراوان، باید گام بعدی را با تمرکز بر حل مسائل کشور بردارند و ظرفیت علمی خود را بیش از گذشته در مسیر نیازهای واقعی جامعه قرار دهند.

وی تأکید کرد: معاصرت پژوهش تنها به معنای پرداختن به موضوعات جدید نیست بلکه پژوهش باید از نظر اثربخشی نیز با مسائل روز جامعه پیوند داشته باشد و در نهایت بتواند لبه راهبردی پیدا کند.

واعظی افزود: منظور از لبه راهبردی آن است که دانش تولیدشده بتواند در چرخه حکمرانی کشور مؤثر واقع شود و در زمینه‌های مختلفی مانند اقتصاد، فرهنگ، امنیت، تجارت و دیگر حوزه‌های حکمرانی، پشتوانه علمی تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری قرار گیرد.

حکمرانی به دانش نیاز دارد

وی با اشاره به نیاز بخش‌های مختلف حکمرانی به دانش تخصصی بیان کرد: هر چرخه حکمرانی برای حرکت صحیح، در مراحل گوناگون از سیاست‌گذاری و تدوین راهبرد گرفته تا تنظیم‌گری، قانون‌گذاری، مقرره‌نویسی و تسهیل امور به دانش نیازمند است.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم ادامه داد: حتی در مرحله تسهیل‌گری و رفع موانعی که بر سر راه اجرای سیاست‌ها و راهبردها قرار دارد نیز دانش می‌تواند نقش مؤثری ایفا کند و بنابراین ارتباط میان نهاد علم و چرخه حکمرانی باید مورد توجه جدی قرار گیرد.

وی با تأکید بر جایگاه دانش فقه در این عرصه گفت: فقه تنها دانش مورد نیاز در فرآیند حکمرانی نیست اما از مؤثرترین دانش‌ها در این چرخه به شمار می‌رود زیرا بخشی از مسائل حکمرانی به صورت مستقیم فقهی است و بسیاری از مسائل دیگر نیز دارای وجه و لبه فقهی هستند.

واعظی افزود: حتی تصمیمات اجرایی و اقدامات کلان در حوزه‌های مختلف، در بسیاری از موارد دارای جنبه فقهی هستند و از این جهت توجه به فقه و توسعه ظرفیت آن برای مواجهه با مسائل روز می‌تواند در فرآیند حکمرانی مورد استفاده قرار گیرد.

معاصرت فقه باید به اثرگذاری برسد

وی با اشاره به روند تحول در حوزه‌های علمیه اظهار کرد: توجه حوزه به موضوعات جدید و فاصله گرفتن از تمرکز صرف بر مباحثی که سابقه تاریخی طولانی دارند، گام مهم و ارزشمندی بوده است و می‌توان این تحول را نخستین گام بلند در مسیر معاصرت فقه و پژوهش‌های حوزوی دانست.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم تصریح کرد: گام نخست معاصرت، انتخاب موضوعات جدید و پرداختن به مسائل نوپدید است اما گام دوم باید معطوف به اثربخشی باشد تا پژوهش‌های حوزوی بتوانند در مسیر حل مسائل کشور و تأثیرگذاری اجتماعی قرار گیرند.

وی خاطرنشان کرد: اگر پژوهش‌های جدید تنها به تولید آثار علمی محدود بمانند و به مرحله اثرگذاری و حل مسئله نرسند، بخشی از ظرفیت این حرکت علمی بلااستفاده خواهد ماند و ضرورت دارد مسیر پژوهش به سمت نیازهای واقعی کشور و عرصه حکمرانی امتداد پیدا کند.

واعظی در پایان با تبریک به آیت‌الله نورمفیدی به مناسبت شش سال فعالیت مجموعه علمی مربوطه گفت: در این مدت رشد خوبی در این مجموعه مشاهده شده است و امیدواریم با اخلاص ایشان، سیدمجتبی نورمفیدی و دیگر همکاران، این مجموعه بیش از پیش بدرخشد و در خدمت مؤثر به جامعه اسلامی باشد.