به گزارش خبرنگار مهر، نخستین کارگاه آموزشی «صد راه» جشنواره فیلم ۱۰۰ با حضور علیرضا داوودنژاد کارگردان پیشکسوت سینمای ایران چهارشنبه ۲۵ شهریور در تالار اندیشه حوزه هنری برگزار شد.
جایگاه قاببندی و زمان در سینما
در آغاز این کارگاه، داوودنژاد با تاکید براینکه شیوه کارگاه باید تعاملی باشد بیان کرد که مهمترین جشنواره سینمایی در ایران به زعم او جشنواره ۱۰۰ ثانیه است چراکه محوریترین عناصر ساخت فیلم سینمایی یعنی «قاببندی» و «زمان» که در سینما ۲ مسأله اصلی هستند در این جشنواره نمود دارد. وقتی کسی بتواند در ۱۰۰ ثانیه یک اثر مرغوب خلق کند این یعنی احساس زمان را به خوبی تجربه کرده است.
وی ادامه داد: استاد صرفهجویی و حس زمان در سینما ناصر تقوایی بود. او به خوبی میدانست که اندازه هر پلان باید چقدر باشد. وقتی میخواهید موجز فیلم بسازید، ناگزیر روی دیالوگ کار میکنید و لایههای دیالوگ عمیقتر میشود. فیلمسازان ۱۰۰ ثانیهای، فیلمسازانی خواهند شد که کمترین دورریز را خواهند داشت. مداومت در ساخت فیلم ۱۰۰ ثانیهای از جهت روایت و موقعیت، آمادگی بسیار خوبی برای ساخت فیلم سینمایی ایجاد میکند.
داوودنژاد بیان کرد: کسی فیلم میسازد که میتواند قاب ببندد. میتواند چند قدم از واقعیت فاصله بگیرد و جهان را در یک قاب روایت کند. در قاببندی فضا محدود میشود و اشیا و چهرهها محدودیت و معنا پیدا میکنند. وقتی فاصلهگذاری میکنید، حالات، رفتار، روابط و اشیا متفاوت خواهد شد، حس زمان متولد میشود و گذشت زمان احساس میشود.
وی افزود: اولین باری که قاب را شناختم در دوران دبستان بود که به کارگاه بسیار بزرگ نساجیای در شمال رفتم و آنقدر عقب رفتم تا بتوانم کل آن تصویر را ببینم. آنجا اولین جایی بود که بدون متوجه شدن توانستم فاصله گذاری کنم و قاببندی را تمرین کنم.
نویسنده زندگی را خوب میبیند و خوب میشنود
این کارگردان پیشکسوت با انتقاد از وضعیت سریالسازی امروز گفت: وضعیت سریالهای امروز بسیار غمانگیز است و کندی در آن شدیداً عذاب دهنده است. زبانها در آن یکسان شده و گویی دست نویسنده را میتوان در کلام بازیگران حس کرد.
وی بیان کرد: در فیلمنامه، نویسنده باید خیلی خوب زندگی را نگاه کنید و خیلی خوب گوش کند. برای خوب دیدن و خوب شنیدن، لازم است تا آدمیزاد را دوست داشته باشید و خود آدمیزاد مسأله شما باشد. کسانی که خوب میبینند این قدرت را دارند که به آنچه خوب میبینند شبیه بشوند. این کار باعث میشود تا برخوردها و روابط در ذهن بماند و وقتی بیقضاوت و با عطوفت به زندگی، جامعه و طبیعت نگاه کنید ناگزیر در خاطرتان میمانند و هنگام بازنمایی آن خاطرات را در بر دارید و موقع دیالوگنویسی به کارتان میآید.
حضور کسی که عکاسی نمیداند در سینما عجیب است
داوودنژاد اظهار کرد: همینطور بسیار خوب است که به قاببستن عادت کنید و یا دائما عکاسی کنید. کسی که عکاسی نکرده باشد بسیار عجیب است که به سراغ سینما بیاید. قاببندی باید به یک ملکه در ذهن تبدیل شود.
وی در پاسخی به پرسشی درباره هنر اقتباس گفت: اگر روح کتاب به شما منتقل شود، میتواند به یک معنا، مفهوم یا گزاره تبدیل شود که الهامبخش یک موقعیت یا روایت بشود. مهم این است که چه برداشت و قسمتی از اثر مورد اقتباس شما را تحت تاثیر قرار میدهد، گزاره اصلیای که دریافت میکنید نقش اصلی در هنر اقتباس را دارد.
دغدغه اول یک فیلمساز باید تصنعزدایی باشد
وی در پاسخ به پرسشی درباره شعارزدگی عنوان کرد: همه این مشکلات شعارزدگی و … تحت عنوان «تصنع» مطرح میشود و دغدغه اول یک فیلمساز باید تصنعزدایی از نور، گریم، دیالوگ، لوکیشن و … باشد. قانونی که اکثریت با آن موافق نباشند اجرایی نمیشود؛ این جملهای است که باید در نظر داشته باشید. حتی در انتخاب موضوع هم باید تصنعزدایی کرد. صنعت سرمایهگذار میخواهد و او هم سفارش میدهد. برخی جز از دلشان سفارشی نمیگیرند و کار هنری میکند اما بسیاری هم روش دیگری را پی میگیرند.
سانسور رابطه سینما و زندگی را تضعیف کرده است
وی بیان کرد: در این سالها با ۲ مشکل مواجه بودهایم؛ یکی اینکه سانسور رابطه سینما و زندگی را تضعیف میکند که خود مقدمه تصنعزایی است. از آن سو نیز برخی موجبات ناامنی فراهم میشود. سینما تنها در انحصار هنر سینما نیست بلکه در خدمت رسانههای تبلیغی و تجاری نیز است؛ البته این لزوما چیز بدی نیست و بستگی به نوع اجرای هنرمند دارد. به طور مثال فیلمهای «تنگه ابوقریب» که یک کار سفارشی است یا «نهنگ عنبر» که یک کار تجاری است به آثار خوبی تبدیل شدهاند. سینما نباید زمینگیر سیاست و اقتصاد شود. تا زمانی که هنرمندانی هستند که زمینگیر سیاست و پول نیستند و به سفارش قلبی خود وفادارند، ریشه دانایی سینمایی در آب است و امید ثمری است. تصنعزدایی رکن بسیار مهمی است و کسی در آن موفق است که از ذهن و عین خویش مطلقزدایی کرده باشد.
در پایان این نشست، داوودنژاد که مشغول ساخت فیلمی با بهرهگیری از هوش مصنوعی است، جلوهای از کارکردهای این ابزار را نشان داد.
پانزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم ۱۰۰ به دبیری محدثه پیرهادی تا ۲۷ شهریور ادامه دارد.
ثبت نظر