به گزارش اقتصادآنلاین، ماه کامل ژوئن که با نام «ماه توتفرنگی» شناخته میشود، شامگاه ۸ تیر ۱۴۰۵ بار دیگر آسمان شب را میزبان یکی از زیباترین رویدادهای نجومی سال خواهد کرد. این پدیده که از ایران نیز قابل مشاهده است، هر سال توجه علاقهمندان به نجوم و عکاسان آسمان را به خود جلب میکند. برخلاف تصور رایج، نام «ماه توتفرنگی» ارتباطی با رنگ ماه ندارد و ریشه آن به سنتهای بومیان آمریکای شمالی بازمیگردد. امسال نیز این ماه کامل به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی دورترین فاصله خود از زمین و حرکت در پایینترین مسیر آسمان، جلوهای متفاوت خواهد داشت.
چرا به آن «ماه توتفرنگی» میگویند؟
نام «ماه توتفرنگی» از سنتهای چند صد ساله قبایل بومی آمریکای شمالی، بهویژه قوم آلگانکوئین، گرفته شده است. این اقوام برای هر ماه کامل سال نامی متناسب با تغییرات طبیعت انتخاب میکردند و ماه کامل ژوئن را به دلیل همزمانی با فصل برداشت توتفرنگیهای وحشی، «ماه توتفرنگی» نامیدند. در فرهنگهای دیگر نیز نامهایی مانند «ماه گلسرخ»، «ماه عسل»، «ماه شکوفایی» و «ماه داغ تابستان» برای این ماه کامل به کار رفته که همگی به ویژگیهای طبیعی این فصل اشاره دارند.
با وجود نام متفاوت این پدیده، ماه قرار نیست به رنگ صورتی یا قرمز دیده شود. این نام صرفاً ریشه تاریخی و فرهنگی دارد و هیچ ارتباطی با ظاهر واقعی ماه ندارد؛ موضوعی که هر سال باعث شکلگیری برداشتهای نادرست درباره این پدیده میشود.
چرا ماه توتفرنگی امسال متفاوت به نظر میرسد؟
ماه کامل امسال در پایینترین مسیر خود در آسمان نیمکره شمالی حرکت میکند و همین موضوع باعث میشود هنگام طلوع، بسیار نزدیک افق دیده شود. از سوی دیگر، این ماه کامل همزمان در نزدیکی دورترین فاصله خود از زمین قرار دارد و به همین دلیل در دسته «ریزماه»ها قرار میگیرد؛ به این معنا که اندازه ظاهری آن اندکی کوچکتر از میانگین ماههای کامل است، هرچند این تفاوت با چشم غیرمسلح بهسختی قابل تشخیص خواهد بود.
کارشناسان نجوم علت این وضعیت را انحراف حدود ۵ درجهای مدار ماه نسبت به صفحه مدار زمین و چرخه ۱۸.۶ ساله تغییرات مداری عنوان میکنند. این شرایط سبب میشود ماه کامل ژوئن در جنوبیترین مسیر خود حرکت کند، دیرتر طلوع کند، مدت زمان کمتری در آسمان باقی بماند و مسیر کوتاهتری را طی کند.
علت رنگ نارنجی و بزرگتر دیده شدن ماه چیست؟
بسیاری تصور میکنند رنگ نارنجی یا قرمز ماه توتفرنگی به نام آن ارتباط دارد، اما این تصور درست نیست. زمانی که ماه نزدیک افق قرار میگیرد، نور آن باید مسیر طولانیتری را در جو زمین طی کند. در این مسیر، نورهای آبی بیشتر پراکنده میشوند و در نتیجه نورهای زرد، نارنجی و قرمز بیشتر به چشم ناظر میرسند؛ به همین دلیل ماه در دقایق ابتدایی طلوع، رنگی گرم و نارنجی پیدا میکند.
از سوی دیگر، بزرگتر دیده شدن ماه نیز ناشی از پدیدهای به نام «خطای دید ماه» است. مغز انسان هنگام مقایسه ماه با ساختمانها، درختان یا کوههای نزدیک افق، آن را بسیار بزرگتر از اندازه واقعی تصور میکند؛ در حالی که قطر واقعی ماه تغییری نکرده است. این خطای دید یکی از شناختهشدهترین پدیدههای ادراک بینایی محسوب میشود.
بهترین زمان رصد ماه توتفرنگی از ایران
این پدیده از سراسر ایران و در صورت صاف بودن آسمان قابل مشاهده خواهد بود. بهترین زمان رصد، دقایقی پس از غروب خورشید و همزمان با طلوع ماه از افق شرقی در شامگاه ۸ تیر است؛ زمانی که ماه هنوز در نزدیکی افق قرار دارد و رنگ نارنجی و طلایی آن جلوهای تماشایی ایجاد میکند.
کارشناسان توصیه میکنند برای مشاهده بهتر، مکانی با افق باز مانند دشت، ساحل، ارتفاعات یا مناطق دور از موانع شهری انتخاب شود. همچنین علاقهمندان تنها حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه فرصت دارند تا رنگ نارنجی ماه را پیش از آنکه به رنگ سفید معمولی خود بازگردد، تماشا و ثبت کنند. رصد این پدیده به هیچ تجهیزات خاصی نیاز ندارد و با چشم غیرمسلح نیز بهراحتی امکانپذیر است.
ثبت نظر