سوزانا جورج، کارِن دی یانگ و سوزان هایدموس Susannah George, Karen DeYoung and Suzan Haidamous در واشنگتن پست در چهاردهم سپتامبر 2024 مقاله ای منتشر کردند که ترجمه آنرا می خوانید:
رهبری سیاسی تازه ایران، از زمان به قدرت رسیدن در ماه جولای، تمایل خود را برای تعامل دوباره با غرب نشان داده که میتواند به احیای روابط و کاهش تحریمها برای این کشور منزوی منجر شود.
برای ایران، اکنون تعامل از هر زمان دیگری دشوارتر است. تهران به شدت درگیر زدوخوردهای اسرائیل و لبنان است. توافق هستهای در وضعیت بحرانی قرار دارد. تحریمها اقتصاد را فلج کردهاند و این هفته هم آمریکا ایران را به ارسال موشکهای بالستیک به روسیه متهم کرده تحریمهای تازه ای را علیه ایران اعمال کرده است.
با این حال، دیپلماتها و مقامات منطقهای میگویند که تحولات این هفته، احتمالاً تلاشهای رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، برای خارج کردن کشور از انزوا را متوقف نخواهد کرد، کاری که به گفته یک دیپلمات عرب، "تنها گزینه" این کشور است.
این دیپلمات که به طور منظم با مقامات ایرانی دیدار میکند، و به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، به واشنگتن پست گفت: "در اینجا، زمان به سود ایران نیست." او افزود که به نظر می رسد ایران مشتاق بدست آمدن نوعی پیشرفت در مسیر تعامل با غرب برای کاهش فشارهای داخلی و بینالمللی است.
هنگامی که آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه ایالات متحده، روز سهشنبه تحریمها را اعلام کرد، بهطور مستقیم به تلاشهای دیپلماتیک ایران اشاره کرد. او گفت: «رئیسجمهور و وزیر امور خارجه تازه ایران بارها اعلام کردهاند که میخواهند تعامل با اروپا را بازگردانند و خواهان کاهش تحریمها هستند. اقدامات بیثباتکننده مانند این، نتیجهای کاملاً وارونه خواهد داشت."
تحریمهای تازه، ظاهراً کمرنگ تر از انتظار هستند، بهویژه در شرایطی که کشورهای اروپایی هشدار داده بودند که انتقال موشکهای بالستیک به روسیه تقریباً بهعنوان یک «خط قرمز» در جنگ اوکراین تلقی میشود. این اقدامات عمدتاً بخش هوانوردی غیرنظامی ایران را هدف قرار میدهند و ممکن است ماهها طول بکشد تا اجرایی شوند.
وزارت امور خارجه ایران اتهامات مربوط به انتقال تسلیحات را یک «ترفند تبلیغاتی زشت و یک دروغ آشکار» خواند.
به گفته نیکول گراجفسکی Nicole Grajewski، همکار مؤسسه کارنگی، معامله موشکهای بالستیک با روسیه که وزارت خزانهداری ایالات متحده ادعا میکند، مدتها پیش از به قدرت رسیدن پزشکیان مورد گفتگو قرار گرفته بود و نمونهای است از این واقعیت که سیاست ایران اغلب در دو مسیر موازی پیش میرود.
گراجفسکی که نویسنده کتاب «روسیه و ایران: شریک در مبارزه جویی، از سوریه تا اوکراین Russia and Iran: Partners in Defiance from Syria to Ukraine » است، می گوید: "در حالی که رهبری غیرنظامی ممکن است به دنبال اصلاحات یا دیپلماسی باشد، دستگاههای نظامی و امنیتی اهداف بلندمدت خود را دنبال میکنند، نهادهایی که اغلب مستقل از رهبری سیاسی هستند."
تنها چند ماه از دوران ریاست جمهوری پزشکیان گذشته و او درگیر چندین بحران داخلی و خارجی است.
جنگ در غزه تقریباً یک سال است که ادامه دارد و در این مدت اسرائیل تقریباً بهصورت روزانه با حزبالله، قدرتمندترین نیروی شبهنظامی همپیمان ایران، تبادل آتش داشته است. در داخل کشور، اقتصاد ایران بارها به پایینترین سطوح خود رسیده و نارضایتی و نومیدی گسترده نسبت به رویه مشت آهنین توسط نیروهای امنیتی همچنان ادامه دارد.
پس از کشته شدن اسماعیل هنیه، رهبر حماس، در تیرماه در تهران، ایران قول یک پاسخ "قاطع" داد، بیش از یک ماه پیش. مقامات آمریکایی بر این باورند که هر روز که میگذرد، احتمال وقوع یک حادثه بزرگ و تشدید تنش کمتر میشود، اگرچه نیروهای نظامی اضافی آمریکا همچنان به عنوان یک عامل بازدارنده در منطقه حضور دارند.
از زمان انتخاب پزشکیان، ایران به دولت بایدن نشان داده که به مذاکرات علاقهمند است، اما مقامات آمریکایی منتظر نشانههایی از حمایت رهبر عالی ایران هستند که تصمیمگیرنده نهایی است
از زمان انتخاب پزشکیان، ایران به دولت بایدن نشان داده که به مذاکرات علاقهمند است، اما مقامات آمریکایی منتظر نشانههایی از حمایت رهبر عالی ایران هستند که تصمیمگیرنده نهایی است.
یک مقام لبنانی که بهطور منظم با تهران در ارتباط است و به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، گفت: «ایران با ایستادن در کنار روسیه در جنگ، از منافع و بقای خود دفاع میکند.» این مقام گفت که آخرین تحریمها علیه ایران بخشی از سیاست "فشار مداوم" است، اما اخیراً به نظر می رسد که این رویکرد نتایج کمتری به همراه داشته باشد. وی می گوید: "این تحریمها به یک شمشیر دو لبه تبدیل شدهاند." تحریمها اقتصاد ایران و توانایی آن برای قدرتنمایی را فلج کردهاند اما همچنین موجب شدهاند که ایران روابط قویتری با کشورهایی مانند روسیه برقرار کند.
ایران به پیشرفت در برنامه هستهای خود ادامه داده و مانع از بازرسیهای بینالمللی شده است. کارشناسان غنیسازی اورانیوم از تیمهای بازرسی کنار گذاشته شدهاند و ایران نتوانسته توضیحی در مورد آثار اورانیوم کشفشده در سایتهای اعلامنشده اش ارائه دهد.
اما در نشست این هفته شورای حکام در وین، رافائل گِروسی، رئیس سازمان نظارت هستهای سازمان ملل، گفت که پزشکیان موافقت کرده که برای بحث در مورد بهبود همکاریها با او دیدار کند. گِروسی در بیانیهای گفت: "من ایران را تشویق میکنم که چنین دیداری را در آیندهای نه چندان دور تسهیل کند تا بتوانیم گفتوگویی سازنده برقرار کنیم که به سرعت به نتایج واقعی بیانجامد."
خبرنگاران از گروسی پرسیدند که آیا «آیندهای نه چندان دور» به معنای پس از انتخابات ایالات متحده است، او پاسخ داد: "نه، امیدوارم پیش از آن باشد."
احیای توافق هستهای ۲۰۱۵ یکی از اولویتهای دولت بایدن بوده است. گفتگوها در سال 2022، به اندازهای پیشرفت کرد که دو طرف در حال بررسی متون نهایی یک توافق احتمالی بودند، اما نتوانستند گام آخر را بردارند.
رئیسجمهور ایران، کارزار خود را با وعده بهبود اقتصاد از طریق پایان دادن به انزوا پیش برد. در تشکیل کابینه هم، انتصابات او نشاندهنده تأکید بیشتر بر دیپلماسی است. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین که توافق هستهای ۲۰۱۵ را گفتگو کرده بود، به عنوان معاون راهبردی رئیسجمهور منصوب شد. همچنین عباس عراقچی، دیپلمات حرفهای و یکی دیگر از اعضای تیم مذاکرهکننده هستهای، به عنوان وزیر امور خارجه جدید ایران برگزیده شد.
سینا عضدی، کارشناس ایران و مدرس دانشگاه جورج واشنگتن، درباره تشکیل دولت پزشکیان می گوید: "او تمام افراد مناسب را در جای درستی قرار داده است. پرسش این است که آیا میتواند تأیید آقای خامنهای، رهبر عالی ایران، را به دست آورد."
عضدی می گوید که پزشکیان در یک ماه گذشته بهطور خاص تلاش کرده تا خامنهای را در کنار خود نگه دارد. او این رویکرد را نوعی «بغل کردن محکم» توصیف کرد که میتواند به پزشکیان کمک کند، بهویژه اگر تحت فشار محافظهکاران ایرانی مخالف تعامل با غرب قرار گیرد.
آقای خامنهای ماه گذشته مستقیماً خطاب به کابینه پزشکیان سخن گفت. وی در تلویزیون دولتی گفت: «نباید امیدمان را به دشمن ببندیم. برای برنامههایمان نباید منتظر تأیید دشمن باشیم.» او افزود: «تناقضی در تعامل با همان دشمن در برخی موارد وجود ندارد. مانعی نیست."
این سخنان، هرچند مبهم بود، بسیاری آن را بهعنوان چراغ سبزی برای احتمال گفتگو با غرب تفسیر کردند. اما خامنهای در همان سخنرانی هشدار داد: "به دشمن اعتماد نکنید."
سوزانه مالونی Suzanne Maloney، مدیر برنامه سیاست خارجی در مؤسسه بروکینگز و کارشناس امور ایران، می گوید که رهبر عالی ایران «همیشه کمی آزادی عمل به دولتهای خود داده تا وضعیت را بیازمایند و ببینند چه دستاوردی خواهند داشت. اما اینکه چه نوع توافقی ممکن است عملی شود، هنوز روشن نیست. ساختاری که ۱۰ سال پیش کار میکرد، در شرایط کنونی اساساً غیرقابل تصور است."
ثبت نظر