به گزارش خبرگزاری مهر، رویداد جانبی با عنوان «از تصویب تا لازم‌الاجرا شدن؛ پیشبرد تصویب و اجرای مؤثر معاهده وایپو درباره منابع ژنتیکی و دانش سنتی مرتبط (GRATK)» به ابتکار نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران در ژنو و با همکاری مرکز جنوب (South Centre)، روز پنج شنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۵، در حاشیه پنجاه‌وسومین نشست کمیته بین‌الدولی مالکیت فکری، منابع ژنتیکی، دانش سنتی و فولکلور سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) در مقر این سازمان در ژنو برگزار شد.

رضا دهقانی، معاون نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران در ژنو که مدیریت این نشست را بر عهده داشت، در سخنان افتتاحیه، تصویب معاهده GRATK در ۲۴ مه ۲۰۲۴ را دستاوردی مهم پس از بیش از دو دهه مذاکره و نشانه‌ای از ظرفیت چندجانبه‌گرایی برای دستیابی به نتایج ملموس در موضوعات پیچیده و دیرپا توصیف کرد.

نماینده ایران با اشاره به اینکه این معاهده برای نخستین بار در چارچوب وایپو، الزام افشای اطلاعات در درخواست‌های ثبت اختراع مربوط به اختراعات مبتنی بر منابع ژنتیکی یا دانش سنتی مرتبط را ایجاد می‌کند، هدف از آن را افزایش کارآمدی، شفافیت و کیفیت نظام ثبت اختراع و کاهش خطر اعطای نادرست حق اختراع عنوان کرد. وی همچنین بر اهمیت ویژه این معاهده برای کشورهای در حال توسعه که از تنوع زیستی و میراث غنی دانش سنتی برخوردارند، تأکید کرد و آن را گامی مهم در جهت شکل‌گیری نظام بین‌المللی مالکیت فکری شفاف‌تر، متوازن‌تر و فراگیرتر دانست.

دهقانی همچنین با اشاره به امضای این معاهده از سوی جمهوری اسلامی ایران در ۱۶ مه ۲۰۲۵، گفت: «روند داخلی تصویب آن در حال طی شدن است و لایحه مربوطه برای بررسی به مجلس شورای اسلامی ارائه شده است.»

نماینده کشورمان در جمع‌بندی مباحث نشست تأکید کرد که تصویب معاهده پایان مسیر نیست، بلکه آغاز مرحله‌ای جدید برای تبدیل توافق سیاسی حاصل‌شده در ژنو به تصمیمات ملی، آمادگی نهادی و اجرای عملی است. وی افزود: «اجرای مؤثر معاهده مستلزم رویه‌های روشن ملی، هماهنگی میان نهادهای ذی‌ربط، ظرفیت کافی در دفاتر مالکیت فکری، راهنمایی مناسب برای متقاضیان و ارائه کمک‌های فنی متناسب با شرایط کشورهای در حال توسعه خواهد بود.»

دهقانی در پایان ابراز امیدواری کرد مباحث این نشست به پیشبرد معاهده از مرحله تصویب به لازم‌الاجرا شدن و از تعهد حقوقی به تأثیر عملی کمک کند.

در این رویداد همچنین محمدصادق آزمندیان، معاون وزیر دادگستری جمهوری اسلامی ایران؛ چیدی اوگوامانام، استاد دانشکده حقوق دانشگاه اتاوا؛ و نیرمالیا سیام، مسئول ارشد برنامه در مرکز جنوب به عنوان سخنران حضور داشتند و ابعاد مختلف تصویب، لازم‌الاجرا شدن و اجرای مؤثر معاهده در نظام‌های ملی مالکیت فکری را مورد بحث و بررسی قرار دادند.