به گزارش خبرگزاری مهر، آیتالله یزدانپناه در آیین افتتاحیه دروس مدرسه علوم عقلی امام رضا(ع)، با اشاره به جایگاه حکمت اسلامی در فهم عمیق معارف دینی، بر ضرورت تقویت و بسط رشته علوم عقلی در تهران تأکید کرد و گفت: پایتخت جمهوری اسلامی نیازمند حضور فیلسوفان و اندیشمندانی است که بتوانند در صحنه علمی حضور داشته باشند، پاسخگو باشند و با اندیشههای رقیب به گفتوگو و تعامل بپردازند.
وی در ابتدای سخنان خود با گرامیداشت یاد و خاطره علامه حسنزاده آملی، ایشان را از قلههای حکمت و معنویت و از استوانههای علوم و فنون متعدد دانست و اظهار داشت: آنچه درباره شخصیت ایشان شگفتآور بود، جمع میان کار علمی گسترده و معنویت ناب و توحید محض بود.
آیتالله یزدانپناه افزود: علامه حسنزاده آملی در سالهای پایانی عمر خود، با وجود کهولت سن، همچنان همچون یک طلبه جوان به فعالیت علمی میپرداخت و در عین حال، سلوک معنوی خود را نیز با جدیت دنبال میکرد؛ این مسئله نشان میدهد که کار علمی، اگر در مسیر صحیح قرار گیرد، میتواند به حیات معنوی و توحیدی انسان منتهی شود.
حکمت اسلامی، مسیر پیوند علم و معنویت
وی با اشاره به مفهوم «فلسفه معنوی» گفت: همه فلسفهها فلسفه معنوی نیستند، اما برخی فلسفهها برآیندشان معنویت است و به اعتقاد من، قله این مسیر در سنت اسلامی شکل گرفته است.
این استاد حوزه همچنین با گرامیداشت یاد آیتاللهالعظمی شبیری زنجانی رحمهالله، از ایشان بهعنوان یکی از قلههای فقه و رجال و از چهرههای مؤثر در حافظه علمی حوزه علمیه قم یاد کرد و گفت: ایشان افزون بر دقت نظر، از حافظهای کمنظیر برخوردار بودند و توانستند یک مکتب فقهی را شکل دهند که حتی بسیاری از کسانی که در درس ایشان شرکت نکرده بودند نیز از اندیشههای فقهی ایشان تأثیر پذیرفتهاند.
وی با بیان اینکه حرکت در مسیر علوم اهلبیت(ع) بزرگترین بهره برای انسان است، خاطرنشان کرد: هر یک از علوم اهلبیت(ع)، اعم از فقه و معارف، میتواند نیازهای عمیق جان انسان را تأمین کند و انسان را به حقیقت نزدیک سازد.
تجلیل از نقش امام شهید در حمایت از رشته معقول
آیتالله یزدانپناه در ادامه، با اشاره به شرایط خاص سال جاری و گرامیداشت یاد «امام شهید» اظهار داشت: ما سالها سر سفره اندیشههای ایشان نشستیم و دیانت اجتماعی خود را با آن اندیشهها معنا کردیم و ایشان برای بسیاری از ما مسیر صحیح حرکت را ترسیم کردند.
وی با اشاره به حمایت ایشان از رشتههای فلسفه، عرفان و معقول افزود: امام شهید بر ضرورت توجه به رشته معقول تأکید داشتند و حتی در برابر توصیههایی که برای کاهش توجه به فلسفه و عرفان مطرح میشد، بر ضرورت پیگیری این علوم تأکید میکردند.
قدردانی از آیتالله رشاد برای حمایت از علوم عقلی
آیتالله یزدانپناه همچنین از آیتالله علیاکبر رشاد، رئیس شورای حوزههای علمیه استان تهران و تولیت مجتمع حوزوی امام رضا(ع)، به دلیل حمایت از فعالیتهای علمی و فراهم کردن زمینه توسعه آموزشهای علوم عقلی قدردانی کرد.
وی گفت: امثال آیتالله رشاد برای شکلگیری یک حوزه پیشرو میتوانند بسیار راهگشا باشند؛ چراکه اندیشههای ایشان مسیر حرکت به سوی یک حوزه علمی پیشرو را باز میکند.
وی همچنین از حجتالاسلاموالمسلمین بطحایی و دیگر دستاندرکاران و مسئولانی که در این مجموعه همکاری میکنند، تشکر و قدردانی کرد.
رشته معقول، راهی برای فهم عمیق معارف دین
این استاد حوزه در ادامه، با تشریح جایگاه رشته معقول در سنت اسلامی اظهار داشت: رشته معقول در سنت اسلامی وظیفهای اساسی بر عهده داشته و آن، کمک به فهم و حل عمیق معارف دین است.
وی با اشاره به جایگاه علامه طباطبایی و تفسیر المیزان افزود: ما در المیزان شاهد عمق و غنای حکمت اسلامی هستیم و خود علامه طباطبایی نیز بر بهرهگیری از این سنت حکمی تأکید داشتند.
آیتالله یزدانپناه با اشاره به نقش حکمت متعالیه در تبیین معارف دینی گفت: در مسیر حکمت اسلامی، فیلسوفان بهتدریج حرکت کردند و این مسیر در حکمت صدرایی به مرحلهای رسید که بسیاری از مسائل عمیق دینی با تکیه بر مبانی فلسفی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت.
وی تصریح کرد: در حوزه فقه معارف، یکی از مهمترین تلاشهایی که صورت گرفته، تلاش در رشته معقول است؛ چراکه این رشته میتواند معارف را به عمق فهم انسان برساند و زمینه استفاده از این معارف را فراهم کند.
پیوند عقلانیت، تعبد و معنویت در طرح طوبی
آیتالله یزدانپناه در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به «طرح طوبی» و «طرح آستان جانان» اظهار داشت: این طرحها حاصل رشته معقول با سمتوسوی معنویت ناب هستند؛ معنویتی که در آن عقلانیت و تعبد حذف نمیشود، بلکه یکدیگر را تقویت میکنند.
وی افزود: در این طرحها تلاش شده است در کنار مباحث تفسیری، آثار و رسالههای برخی فیلسوفان و حکیمان اسلامی، از جمله شیخ اشراق و خواجه نصیر، مورد توجه قرار گیرد و در کنار آن، مباحثی که فضای سلوکی و معنوی را تأمین میکند نیز ارائه شود.
وی با اشاره به برخی آسیبها در عرصه آموزشهای معنوی خاطرنشان کرد: در فضای سلوکی، گاهی مطالبی مطرح میشود که فاقد بنیاد علمی کافی است یا ضعف و انحراف دارد؛ از این رو، باید آموزشهای معنوی بر پایههای محکم علمی و معارف صحیح استوار شود.
ضرورت تربیت استادان برجسته علوم عقلی در تهران
آیتالله یزدانپناه با اشاره به طرح «تربیت مدرس» گفت: اگر زمینه و امکانات فراهم شود، طرحهای دیگری نیز دنبال خواهد شد که یکی از آنها طرح تربیت مدرس است تا بتواند سرمایهای برای تهران و زمینهساز تربیت استادان برجسته در آینده باشد.
وی ادامه داد: اگر مجموعه این طرحها سامان پیدا کند، یکی از اهداف اصلی آن، بسط رشته معقول در تهران خواهد بود.
این استاد حوزه با اشاره به سابقه درخشان تهران در عرصه علوم عقلی افزود: تهران در گذشته دورهای مشعشع در زمینه حکمت و علوم عقلی داشته است؛ اما امروز این ظرفیت به آن شکل گذشته وجود ندارد.
وی تصریح کرد: پایتخت جمهوری اسلامی محل حضور بسیاری از اندیشههای رقیب است و همینجا باید این اندیشهها مورد بررسی و گفتوگو قرار گیرند؛ بنابراین، تهران نیازمند فیلسوفان و اندیشمندانی است که در صحنه حضور داشته باشند، پاسخگو باشند، تعامل ایجاد کنند و بتوانند مسائل را در همین محیط علمی بررسی و حل کنند.
علوم عقلی باید به عرصه عمل و زندگی وارد شود
آیتالله یزدانپناه در ادامه، با تأکید بر ضرورت عبور از آموزش صرف مفاهیم گفت: نباید رشته معقول صرفاً به مجموعهای از اصطلاحات و مفاهیم ذهنی تبدیل شود، بلکه نوع آموزش باید بهگونهای باشد که این معارف در زندگی، وجود و جان انسان اثر بگذارد.
وی افزود: گاهی انسان مطالب را بهگونهای میآموزد که نتیجه آن صرفاً دانستن مفاهیم است، اما اگر این معارف بهدرستی فهم شوند، باید در رفتار و عمل انسان نیز خود را نشان دهند.
وی با اشاره به دیدگاه علامه حسنزاده آملی درباره نسبت علم و سلوک اظهار داشت: ایشان تأکید داشتند که از طریق همین علوم به توحید ناب رسیدهاند؛ بنابراین، علم و کار علمی، اگر در مسیر درست قرار گیرد، میتواند انسان را به حقیقت برساند و او را به تعامل با آن حقیقت وادار کند.
آیتالله یزدانپناه خاطرنشان کرد: آنچه میخوانیم باید ابتدا فهم و هضم شود و سپس به سر سفره زندگی آورده شود. حداقل باید یکی از مسائلی که میآموزیم، در عرصه عمل ما ظهور پیدا کند.
وی افزود: اگر انسان حقیقتی را یافت، دیگر نمیتواند برخلاف آن حقیقت زندگی کند؛ برای نمونه، کسی که نظام احسن الهی را فهمیده است، نمیتواند به خداوند گمان بد داشته باشد. این همان مرحلهای است که علم از مفهوم ذهنی به حقیقتی اثرگذار در زندگی تبدیل میشود.
همنشینی مؤمنان زمینهساز رشد معنوی
آیتالله یزدانپناه در پایان، با تأکید بر اهمیت همنشینی با اهل تقوا و معرفت گفت: یکی از نعمتهای حوزه، حضور در جمع افرادی است که اهل تقوا، دیانت، پاکی و طهارت هستند و بودن با چنین افرادی در انسان اثر میگذارد.
وی با اشاره به تعبیر شیخ اشراق درباره تأثیر متقابل مؤمنان بر یکدیگر افزود: مؤمنان وقتی در کنار یکدیگر قرار میگیرند، از یکدیگر تأثیر میپذیرند و این همنشینی میتواند زمینهساز تقویت حالات معنوی باشد.
وی در پایان، ضمن قدردانی مجدد از آیتالله رشاد، مسئولان و دستاندرکاران برگزاری این برنامه، اظهار داشت: باید قدر این باهمبودن را دانست و از ظرفیت یکدیگر برای رشد علمی و معنوی بهره گرفت.
ثبت نظر