فرشید هدی کارگردان نمایش «بلندیهای خاکریز» که این شبها به مناسبت هفته دفاع مقدس در تماشاخانه سنگلج روی صحنه است، در گفتگو با خبرنگار مهر درباره این اثر و ضرورت بازنگری در شیوه روایت تئاتر دفاع مقدس گفت: «بلندیهای خاکریز» روایتی انسانی از آدمهایی است که در دل یک موقعیت جنگی، با خاطرات، دلتنگیها، انتظار و انتخابهای دشوار خود روبهرو میشوند. این نمایش تلاش میکند جنگ را صرفاً از زاویه میدان نبرد روایت نکند، بلکه به تأثیرات عمیق آن بر انسان و روابط انسانی بپردازد.
وی افزود: به نظر من تئاتر دفاع مقدس برای ارتباط بیشتر با مخاطب امروز، نیازمند یک بازنگری جدی در شیوه روایت است. منظور از بازنگری، تغییر در اصل و ارزشهای این حوزه نیست؛ بلکه باید بتوانیم همان مفاهیم را با زبان تازه و نگاه امروزی روی صحنه بیاوریم.
هدی ادامه داد: مخاطب امروز بیشتر از اینکه بخواهد صرفاً یک روایت مستقیم از جنگ ببیند، دوست دارد با انسانهای آن دوران، احساسات، ترسها، دلتنگیها، روابط و انتخابهایشان همراه شود. من هم در «بلندیهای خاکریز» تلاش کردهام به همین وجه انسانی نزدیک شوم.
این کارگردان با تأکید بر ضرورت فاصله گرفتن از شعارزدگی در آثار دفاع مقدس عنوان کرد: به نظرم باید اجازه بدهیم قصه، شخصیت و تئاتر با مخاطب ارتباط برقرار کنند. در کنار آن، استفاده خلاقانه از نور، موسیقی، صحنه، میزانسن و شیوه بازی بازیگران میتواند فضای دفاع مقدس را برای نسل امروز قابل لمستر کند. اگر نگاه ما به دفاع مقدس از یک روایت صرفاً تاریخی به یک تجربه انسانی و دراماتیک تبدیل شود، میتوانیم مخاطبان بیشتری را با این آثار همراه کنیم.
هدی درباره روند تولید «بلندیهای خاکریز» و همکاری با اداره کل هنرهای نمایشی تصریح کرد: فرایند همکاری و تولید این نمایش برای من تجربهای قابل توجه و همراه با تعامل بود. از مرحله شکلگیری اثر و حضور آقای فخرموسوی تا رسیدن به مرحله تولید، تلاشهای بسیاری انجام شد؛ از معرفی کار و پیگیریهای اداری گرفته تا تهیه ملزومات نمایش که بخش زیادی از آنها خارج از توان گروه بود. اگر مساعدت و همراهی عزیزانم در اداره کل هنرهای نمایشی نبود، شاید نمیتوانستیم بهراحتی این اثر را تولید و برای اجرا آماده کنیم. به همین دلیل جا دارد از همه همکاران محترم در این مجموعه تشکر کنم که در روند تولید نمایش از هیچ کوششی دریغ نکردند.
کارگردان «بلندیهای خاکریز» ادامه داد: طبیعتاً تولید یک اثر نمایشی، بهخصوص در حوزه دفاع مقدس، یک کار گروهی است و فقط به کارگردان یا بازیگران محدود نمیشود. همراهی عوامل اجرایی، گروه تولید و مجموعههای مرتبط، در شکلگیری نهایی اثر تأثیرگذار است. برای من مهم بود که در این همکاری، ضمن احترام به موضوع و فضای اثر، امکان داشته باشیم با زبان و بیان خودمان به یک اجرای نمایشی و قابل ارتباط با مخاطب برسیم. امیدوارم نتیجه این همکاری بتواند بخشی از ظرفیتهای تئاتر دفاع مقدس را با نگاهی انسانیتر و اجراییتر به مخاطب ارائه کند.
وی درباره جایگاه تئاتر در شرایط اجتماعی نامشخص مطرح کرد: به نظر من در شرایط نامشخص، هنر و بهخصوص تئاتر نهتنها ضرورتش را از دست نمیدهد، بلکه میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند. تئاتر محل گفتگو، اندیشیدن و مواجه شدن انسان با خودش و جامعه است. در چنین شرایطی، تولید یک اثر نمایشی میتواند فرصتی باشد برای اینکه بخشی از دغدغهها، احساسات، ترسها، امیدها و تجربههای مشترک مردم بیان شود. البته این به معنای نادیده گرفتن شرایط جامعه یا بیتوجهی به مشکلات نیست؛ اتفاقاً هنرمند باید این شرایط را ببیند و با مسئولیت بیشتری نسبت به آن واکنش هنری نشان دهد.
هدی درمورد شیوه پرداخت نمایش به موضوع دفاع مقدس توضیح داد: معتقدم «بلندیهای خاکریز» نیز در همین مسیر شکل گرفته است؛ تلاشی برای روایت یک موضوع تاریخی از زاویهای انسانی و ایجاد فرصتی برای گفتگو با مخاطب امروز. در روزهای سخت، مردم بیش از همیشه به فرصت اندیشیدن، همدلی و تجربه یک اتفاق جمعی نیاز دارند و تئاتر میتواند یکی از این فرصتها را فراهم کند.
این کارگردان در ادامه درباره تولید آثار سفارشی و نسبت هنرمند با سفارشدهنده بیان کرد: به نظر من اصل تولید اثر سفارشی، بهخودیخود اتفاقی منفی یا غیرحرفهای نیست. در بسیاری از نظامهای حرفهای تئاتر در دنیا، سفارش تولید یک اثر کاملاً پذیرفته شده است. مسئله اصلی این است که رابطه میان سفارشدهنده و هنرمند چگونه تعریف شود. در ایران گاهی سفارش با دخالت مستقیم در محتوای هنری یا محدود کردن نگاه هنرمند اشتباه گرفته میشود. به نظرم باید این نگاه تغییر کند و سفارشدهنده بیشتر نقش حمایتکننده و تولیدکننده داشته باشد و هنرمند نیز در حوزه تخصصی خودش، یعنی انتخاب زبان هنری، شیوه روایت و اجرای اثر، استقلال حرفهای داشته باشد.
هدی در پایان یادآور شد: اگر سفارش بر اساس یک قرارداد روشن، هدف مشخص، بودجه مناسب و اعتماد متقابل شکل بگیرد، میتواند حتی به تولید آثار جدی و باکیفیت کمک کند. اما اگر سفارش صرفاً به معنای تحمیل نتیجهای از پیش تعیینشده باشد، طبیعتاً خلاقیت هنرمند و کیفیت نهایی اثر آسیب میبیند. بنابراین به نظرم چیزی که نیاز به اصلاح دارد، اصل سفارش نیست؛ بلکه فرهنگ و سازوکار سفارش است. باید از «اثر سفارشی» به معنای دستوری، به سمت «تولید حرفهای مبتنی بر سفارش» حرکت کنیم؛ جایی که سفارشدهنده هدف و چارچوب را مشخص میکند و هنرمند در مسیر تحقق هنری آن، اعتماد و آزادی حرفهای داشته باشد.
«بلندیهای خاکریز» به نویسندگی علیرضا حنیفی و کارگردانی فرشید هدی تا ۷ مهر به مناسبت هفته دفاع مقدس روی صحنه تماشاخانه سنگلج میرود.
در این نمایش علی مربی، نفیسه خلجی، هانیه میرلوحی و سها داداشی به ایفای نقش میپردازند و صدای قاسم افشار این اجرا را همراهی میکند.
ثبت نظر