بازار؛ گروه اصناف و بازرگانی: هر ساله با نزدیک شدن به پایان سال یا جهش‌های ارزی، یک خبر تکرار می‌شود: میلیون‌ها تن کالا در گمرکات کشور رسوب کرده است. از نهاده‌های دامی و دارو گرفته تا مواد اولیه تولید و کالاهای واسطه‌ای. در روایت رسمی، معمولاً انگشت اتهام به سمت کمبود ارز، تحریم یا ضعف زیرساخت نشانه می‌رود. اما لایه عمیق‌تر ماجرا در جایی دیگر است؛ در تورم قوانین و انباشت مقرراتی که فرآیند واردات و ترخیص کالا را به مسیری پرپیچ‌وخم، زمان‌بر و مستعد فساد تبدیل کرده است. گمرک ایران امروز نه قربانی کم‌قانونی، بلکه محصول فزونی قانون‌گذاری است.